Çocuğa Farkındalık Nasıl Kazandırılır ?

Ödül ya da ceza değil önemli olan çocuğa farkındalık kazandırabilmek. Kendinin farkında olan çocuklar yetiştirmek için ödül ve cezanın mekanikliğinden uzak durup; iletişimi, karşılıklı anlayışı, kendini ifade etmeyi ön plana almamız gerekiyor.

Farkındalık Geliştirme Yöntemleri Nelerdir ?

Farkındalık, bilinç ve bilinçli olmak demek. Bilinçli olmak ise bu dünyayı ve hayatı doğru açılardan algılamak demek. Neyin doğru, neyin yanlış olduğunu iyi bilmek, yapacağımız bir davranışın sonuçlarının ne olacağını bilmek demek. Çoğu sorunumuzun çözümü de burada yatıyor.

Bir de kişisel farkındalık kavramı var. O da kişinin kendini tanıması, hayattan ne istediğini tanıması, hayattan ne istediğini bilmesi, kendine ait bir dünya görüşünün olması, ‘ben kimim neyim’ sorularına cevap verebilmesi demek. Bu soruların cevabını gerçekten bulmuş olanların da hayatlarında başarıya ve huzura sahip olduklarını görebiliyoruz. Ne kadar çok insanın farkındalığını yükseltebilirsek güzelliklerin o kadar çok olduğu bir dünyaya sahip olacağız.

Çocuklarda Farkındalık Ne Zaman Başlar ?

Farkındalığı kazandırmak tıpkı diğer pek çok beceride olduğu gibi çocuk yaşlarda başlar. Bunu kazandırma görevi tabi ki önce aileye sonra ise eğitimcilere düşer. Çocuklara bir davranışı kazandırmak ya da bir sorumluluğu yerine getirmeleri için aileler ve eğitimciler çoğunlukla ödül ve ceza yöntemini kullanırlar. Bu yöntemler kısa  vadede bazı şeyleri değiştirmekte yeterli olsa bile bazen kalıcı değişiklik yaratmak konusunda çok kısıtlı kalır. Örneğin der çalışmak konusunda isteksiz olan bir çocuğa siz ödül koyabilirsiniz ve çocuk o ödülü almak için ders çalışabilir. Ancak onda ders çalışma bilinci değil, çıkar bilinci oluşturursunuz. Sorumluluk kazandıramazsanız. Aslında çalışmayla gelen ‘başarı’ en iyi motivasyondur. Çocuğunuzun ödülü de başarıdır. Cezası ise başarısızlığı getirdiği hayal kırıklığı olur. Buradaki kilit nokta ders çalışma bilincinin, farkındalığının kazandırılmasıdır.


Ödül ve cezanın aslında günlük hayatta seçimlerimizin ve davranışlarımızın doğal sonuçları olması gerekmektedir. Örneğin bir arkadaşına kötü davranan çocuk o arkadaşını kaybettiğinde zaten davranışının cezasını çeker. Bunun için öğretmeninden ekstra bir ceza olması gerekmiyor.

Aileler çocuklarını sürekli ödülle motive etmeye çalıştıklarında onlara farkındalık ve bilinç kazandırmayıp somut bir şeyleri elde etmek için uğraşan mekanik bireyler haline getiriyorlar. Dolayısıyla ödül kalktığı zaman her şeyi eski haline dönebiliyor. Yani farkındalık, ödülle ve cezayla kazandırılamıyor.

Ödül Hiç Mi Olmasın ?

Tabi ki ödülün kullanılacağı yerler de var. Eğer çocuğun motivasyonu çok düşük ise onu harekete geçirmek için sürekli olmamak kaydıyla ona küçük hedefler ve ödüller konulabilir. Eğitimcilerin ve ailelerin amacı çocuklarına olumlu şeyleri kalıcı olarak kazandırmaksa ilk hedefleri onların farkındalıklarını arttırmak olmalı. İnsan; duygu, düşünce ve davranışların oluşturduğu bir bütündür.

Düşünceler duygularınızı, duygularınız ise davranışlarınızı etkiler. Yani bir market kuyruğunda sizin sıranızı aldığında haksızlığa uğradığınızı düşünüp kızarsınız buna uygun bir davranış ise problem çözme becerilerinize, düşüncelerinize ve geçmişte yaşadığınız benzer deneyimlere göre şekillenir. İlk hedef çocuğa duyguların neler olduğunu ve bu duyguların hangi koşullar altında ortaya çıkabileceğini öğretmek olmalı. Bununla beraber hangi duyguyu bedenimizde nasıl deneyimleyeceğimizi anlamalarını sağlamalıyız. Bunun için ‘seni ne mutlu eder, mutlu olduğunda vücuduna ne hissedersin, mutlu olduğunda ne yaparsın?’ diye sorarak çocuğun duygularını tanımasına yardımcı olmak gerekir. Aynı zamanda bu çalışma psikoterapi çalışmalarında kullanılan bir yöntemdir. Duygularının farkına varan çocuk, düşüncelerini de anlamaya ve kendini kontrol etmeye başlar.

 



CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.